Punch nakışı, punch iğnesi aracılığı ile ipin kumaşın gözeneklerine sıkıştırılması ile yapılan bir nakış biçimidir. Panç nakışı olarak da anılmaktadır. Peki, punch nakışı ne zaman, nasıl ortaya çıkmıştır? Gelin size bundan daha detaylı bahsedelim:
Punch nakışı (Punch Needle Embroidery) tarihi 1800’lü yıllara dayanan “Rug Hooking” tekniğinden kaynak alır. İlk olarak İngiltere’de artık kumaş ve iplerin değerlendirilmesi için ortaya çıkan bir teknik olmuştur. Yaygın olarak kullanımı ise Amerika’da halı üretmek amacı ile gerçekleşmiştir. 1830’lu yıllarda Amerika’da makine işi halıların ve yer örtülerinin kullanımının varlıklı aileler arasında yayılması sebebi ile orta ve alt sosyoekomik sınıftaki kişiler de evlerinde bu ürünleri kullanmak istemişlerdir. Ancak bu yer örtüsü ve halılarının çok pahalı olması sebebi ile bu ürünleri almak yerine evdeki kumaş, ip yün gibi tekstil artıkları ile kendileri üretmişlerdir. Bu üretim için halı tığı olarak Türkçe’ye çevirebileceğimiz rug hook aleti ile gözenekleri geniş olan çuval bezine iplikleri veya artık kumaşlardan kesilmiş şeritleri eşit boylarda çekerek bir tarafı ilmekli diğer tarafı düz bir doku elde etmişlerdir. Çuvallar yaygın olarak eşya saklaması ve taşıması için kullanıldığı için ucuz olarak erişilebilir bir malzeme olmuştur.
1800lerin sonunda ise punch iğnesi(punch needle) icat edilmiştir. Bu sayede halı yapma süreci hızlanabilmiş ve kolaylaşmıştır. Ancak makineleşmedeki gelişmeler, ekonomik durumların iyileşmesi ve hazır üretilmiş halılara erişimde kolaylaşma sebebi ile uzun bir süre unutulmuş ve sadece bu zaanati bilen bir grup insan tarafından devam ettirilmiştir.
Günümüzde punch nakışı 2000’li yıllarda bu zanaati devam ettiren kişilerin geliştirdiği iğnelerle iyice kolaylaşmıştır. Bu zanaatin farklı malzeme ve tekniklerle sanatsal ve tasarımsal açıdan sadece halı yapmak için değil, daha farklı boy ve türde ürünler üretimi için kullanılabileceğini gösteren tasarımcılar ve internetin bu bilgiye erişimi kolaylaştırması ile 2010’lu yılların ikinci yarısında tüm dünyaya hızla yayılmış ve gayet erişilebilir bir zanaat olmuştur.
Panç nakışı öğrenmesi kolay, hatalarının düzeltilmesi kolay ve malzemelerinin bulunması kolay bir zanaattir. Panç nakışını yapabilmek için özel bir yetenek gerekmemektedir, herkes yapabilir. 🙂 Bu sebeple ülkemizde özellikle Covid-19 pandemisi döneminde hızlıca yayılmıştır ve halihazırda pek çok kişi tarafından hobi, iş ve sanat olarak icra edilmektedir.
Peki punch nakışı nasıl yapılır? Başlamadan önce punch nakışında hangi malzemelerin kullanılacağını öğrenmek için bu yazımızı okuyabilirsiniz.